دانلود فایل PDF راهنمای تغذیه ای

اهمیت تغذیه مناسب

  • حاصلخیز نمودن خاک به عنوان کلید تحقق امنیت جهانی غذا یا کشاورزی پایدار است.
  • یکی از ابزارهای مهم برای حاصلخیزی خاک، استفاده از کودها می باشد.
  • استفاده از کودهای اثربخش و رعایت تغذیه باعث رسیدن به حداکثر تولید در واحد سطح می شود.
  • به علت تداوم برداشت و استفاده گیاه از منابع موجود در خاک توجه به تغذیه و استفاده از کودهای ضروری اهمیت دارد.

عناصر تغذیه ای مورد نیاز گیاه که به صورت کود استفاده میشود:

  • عناصر پر مصرف اولیه (ماکرو المنت): نیتروژن(N)، فسفر (P) و پتاسیم(K)
  • عناصر پر مصرف ثانویه: منیزیم(Mg)، کلسیم(Ca) و گوگرد(S)
  • عناصر کم مصرف یا ریزمغذی (میکرو): آهن(Fe)، منگنز(Mn)، روی(Zn)، مس(Cu)، بر(B) و مولیبدن(Mo)

تاثیر شرایط خاکی و دلایل کمبود عناصر غذایی در خاک های ایران

  • خاک های قلیایی و با اسیدیته (pH) بالا منجر به عدم دسترسی گیاه به عناصر مختلف گردیده است.
  • بسیاری از کودهای مورد استفاده و عناصر غذایی موجود در خاک تثبیت میشوند و عملا از دسترس گیاه خارج میگردند.
  • عدم تعادل عناصر، کمبود عناصر ریز مغذی، آبهای کربناته و بی کربناته، مواد آلی کم و مقادیر بالای کربنات کلسیم آزاد باعث کاهش و کمبود عناصر غذایی شده است.
  • خاک های رسی حرکت مواد غذایی را محدود و خاک های شنی باعث عدم نگهداری مواد غذایی می شوند.
  • خاک های با مواد آلی کم باعث بروز کمبود عناصر فسفر و مولیبدن شده و خاک های با مواد آلی بالا باعث کمبود عناصر منگنز، مس و روی می شود.

سازگاری محصولات تولیدی شرکت فن آور سپهر پارمیس با شرایط خاکی کشور

  • به علت اسیدی بودن و pH پایین کودهای تولیدی جذب حداکثری عناصر در خاک فراهم می شود.
  • عدم تثبیت عناصر و قابلیت جذب سریعتر، کاملتر و بالاتر مواد غذایی در قسمت های مختلف گیاهان.
  • درصد خلوص بالا و رعایت تعادل عناصر در محصولات باعث بهبود کارایی و اثر بخشی می گردد.

تحرک عناصر غذایی

  • عناصر N ، P ، K و Mg قابلیت تحرک در گیاه دارند و از برگهای پیر به سمت برگهای جوان و بالاتر حرکت میکنند. به این علت علائم کمبود این عناصر ابتدا در برگ های پایین تر بروز مینماید.
  • عناصر Ca ، Fe ، Mo ، B ، Cu ، Mn ، Zn قابلیت تحرک در گیاه را ندارند و به این علت علائم کمبود این عناصر ابتدا در برگ های بالایی و جوانتر بروز مینماید.

تشخیص علائم کمبود

  • شناسایی و تشخیص علائم کمبود از طریق آنالیز خاک ، برگ و ظاهر برگ ها و میوه انجام میپذیرد. در مناطق مختلف کشور نیز کمبود شدید برخی از عناصر مرسوم بوده که به شناسایی بهتر علائم کمک مینماید. به دلیل عدم رعایت تعادل عناصر و تاثیرات عناصر بر یکدیگر امکان دارد کمبود عناصر متعددی همزمان باهم رخ دهد و نشانه های مختلف و شدیدی از علائم را در گیاهان بروز دهد.
  • علائم کمبود با توجه به نوع گیاه میتواند تفاوت داشته باشد. اما با توجه به بروز علائم در برگهای پیر(پایینی) یا برگهای جوان (بالایی) نشانه های مشخص به تفکیک عناصر خواهد داشت که راهنما و تصاویر آن در فایل PDF ابتدای قابل مشاهده و دانلود میباشد.

علائم و نشانه هاي کمبودازت یا نیتروژن (N):

  • ازت جزء مهمی از مولکول کلروفیل را تشکیل می دهد و بدون وجود ازت حلقه های پرفینی چهار طرف مولکول کلروفیل تشکیل نخواهد شد،بنابراین اولین علائم کمبود ازت بصورت رنگ پریدگی و کلروز برگ های نمایان میشود که این زردی ابتدا از برگ های مسن شروع می گردد.
  •  در اواخر رشد رنگ زرد ، قرمز و بنفش مایل به قرمز نیز مشاهده می شود که در نتیجه تشکیل رنگ آنتوسیانین است.
  •  برگ ها کوچک ، ساقه ها لاغر هستند و معمولاً با زاویه کوچکی نسبت به ساقه اصلی می ایستند.

 کمبود عنصر نیتروژن

عوامل مؤثر درکمبود ازت:

  • خاک های شنی و سبک
  • کم بودن مواد آلی خاک
  • مشکلات هوادهی (اکسیژن رسانی) در خاک
  • شرایط خشکسالی
  • بارندگی زیاد و آبیاری سنگین
  • غلظت بالای عناصر پتاسیم و یا مس در خاک

علائم و نشانه هاي كمبود فسفر (P):

  • تغيير رنگ برگ ها به سبز تيره ، كدر مايل به آبي با ته رنگ برنزي يا بنفش
  • متوقف شدن يا كاهش  رشد قسمت هوايي و ريشه (كوتاه ماندن گياهان)
  • جلوگيري از رشد ساقه هاي جانبي ، باز شدن شكوفه ها و جوانه ها و رسيدن ميوه 
  • محدود شدن تعداد برگ و شاخه و از بين رفتن جوانه هاي كناري
  • سخت و شكننده شدن برگها

 کمبود عنصر فسفر

عوامل مؤثر در کمبود فسفر:

  • خاکهای بسیار قلیایی (بالای ۷/۰) و بسیار اسیدی(پایین تر از ۵/۵)
  • خاکهای آهکی و با مواد آلی کم
  • خاکهای حاوی مقادیر بالای اکسید آلومینیوم و آهن

علائم و نشانه هاي كمبود پتاسیم (K):

  • پژمردگي برگ ها و آويزان شدن از حاشيه به طرف پائين 
  • ظهور برگ ها به رنگ سبز تيره مايل به خاكستري ، رنگ پريدگي و زردي بخصوص در بين برگ ها
  • كلروز جزئي در برگ هاي پيرتر همراه با نكروز حاشيه اي (سوختگي نوك برگ ها )
  • توقف رشد ساقه اصلي و شاخه ها ، ضعيف ، كوتاه و كوچك ماندن گياهان
  • كوتاه ماندن فاصله بين گره ها و در كمبود شديد ، خشك شدن شاخه ها از انتها
  • پوکی  میوه های آجیلی و دانه غلات
  • چروکیدگی پهنک برگ ها در هلو،آلو و زردآلو و ترک خوردن برگ ها
  • سوختگی سیاه رنگ در حاشیه برگ های گلابی

کمبود عنصر پتاسیم

عوامل مؤثر در کمبود پتاسیم:

  • خاک های اسیدی
  • خاک های شنی
  • خاک های با غلظت بالای سدیم
  • کشت های مداوم در خاک های با مواد آلی ناچیز
  • میزان بالای منیزیم در خاک
  • خاک های رسی و سنگین
  • خشکسالی

علائم و نشانه هاي كمبود کلسیم (Ca):

  • كلروز حاشيه اي جوانترين برگ ها و سپس قهو ه اي شدن آن ها
  • لوله شدن نوك برگ ها به طرف بالا یا پایین
  • بدشكل و چروكيدگي برگ هاي جوان نزديك شاخه
  • نا منظم و پاره پاره شدن حاشيه برگ
  • توقف رشد بافت هاي مريستمي و در صورت پيشرفت از بين رفتن بافت ها
  • بيماري هاي لكه تلخ سيب ، پوسيدگي گلگاه گوجه فرنگي ، لكه چوب پنبه اي ، سوختگي انتهایي (لبه برگ ) كاهو و قلب سياه كرفس ناشي از كمبود كلسيم هستند.

کمبود عنصر کلسیم

 عوامل موثر در کمبود کلسیم :

 

  • (pH) اسیدیته پایین خاک
  • عدم بالانس عناصر کلسیم، منیزیم و پتاسیم در خاک
  • بالا بودن میزان عنصر پتاسیم و ازت در خاک
  • خاک های سبک ، شنی و اسیدی
  • شرایط خشکسالی
  • خاک های غنی از سدیم و آلومینیوم

علائم و نشانه هاي كمبود منیزیم (Mg):

  • کلروز بین رگبرگ ها و به صورت زرد مایل به نارنجی دیده می شود
  • به علت پویا بودن منیزیم علائم کمبود از برگ های مسن نمایان می شود
  • علائم کمبود منیزیم اغلب با کمبود آهن و ازت اشتباه گرفته می شود. (در کمبود ازت برگ و رگبرگ به شکل یکنواخت زرد است  و در کمبود آهن برگ زرد و  رگبرگ سبز است اما در کمبود منیزیم برگ زرد و رگبرگ سبز است و در برگ های مسن ابتدا علائم را نشان می دهد.)

کمبود عنصر منیزیم

عوامل مؤثر در کمبود منیزیم:

  • خاکهای شنی و اسیدی
  • مناطق با بارندگی زیاد
  • دوره های طولانی سرما و رطوبت
  • میزان بالای پتاسیم خاک

علائم و نشانه های کمبود عنصر گوگرد (S):

  • رنگ پریدگی مشابه کمبود ازت بوده اما در برگ های جوان
  • کاهش رشد و کم شدن تعداد برگها

کمبود عنصر گوگرد

عوامل موثر در کمبود گوگرد:

  • خاک های شنی و خاکهای با مواد آلی کم
  • زمین های با چندین سال دوره های کشت متوالی
  • مناطق با بارندگی های زیاد یا آبیاری بیش از حد

علائم و نشانه هاي كمبود آهن (Fe):

  • کمبود آهن موجب کاهش کلروفیل بین رگبرگ ها شده و باعث ایجاد بیماری کلروز (زردی) در گیاهان می شود.و لذا سبب ظهور لكه هاي مايل به زرد بين رگبرگ هاي برگ ها و سبز باقي ماندن رگبرگ ها می گردد
  • با توجه به تحرك كم  عنصر آهن زردي ابتدا در برگ هاي جوان ديده مي شود و با شدت يافتن كمبود ، تمامي گياه را در بر مي گيرد.
  • در غلات كمبود به صورت نوارهاي سبز و زرد رنگ در طول برگ ( رگبرگ ها به رنگ سبز و فاصله بين رگبرگ ها زرد) نمایان می گردد.
  • کمبود عنصر آهن منجر به خشک شدگی گیاه و باعث کاهش بهره وری و کیفیت نا مرغوب محصولات گیاهی می گردد .

کمبود عنصر آهن

عوامل مؤثر در کمبود  آهن:

  • اسیدیته (Ph) بالای خاک
  • خاک های آهکی 
  • خاک های همراه با مقادیر بالای یونهای فلزی
  • سطوح بالای عنصر مس در خاک
  • خاکهای با غلظت بسیار کم از عنصر پتاسیم
  • زهکشی ضعیف خاک

تشخیص تفریقی کمبود آهن با برخی از عناصر :

  • " در کمبود آهن لكه هاي مايل به زرد بين برگ ها دیده می شودو رگبرگ ها سبز باقي می مانند و زردي ابتدا در برگ هاي جوان مشاهده می گردد. "
  • ازت : برگ ها به صورت یکنواخت زرد شده و رگبرگ ها به رنگ سبز باقی نمی مانند و کلرز ابتدا در برگ های مسن دیده می شود.
  • منیزیم : علائم کمبود منیزیم به علت پویا بودن عنصر از برگ های پیر آغاز می شود و کلروز نیز به رنگ زرد نارنجی دیده می شود.
  • منگنز : رگبرگ ها در فقر شدید به رنگ سبز باقی نمی ماندو علائم کمبود در ابتدا در برگ های جوان دیده می شود.

علائم و نشانه هاي كمبود  روی (Zn):

  • زرد شدن فواصل بين رگبرگها و ظهور نكروز پيشرفته بين رگبرگي 
  • كم شدن رشد شاخه ها ، ريزش قبل از موعد برگها ، كم شدن فاصله ميان گره ها ، زرد و روشن شدن رنگ برگهاي انتهايي شاخه
  • كوتاهی و روزتي شدن بوته ها
  • جلوگیری از تشکیل میوه و دانه

کمبود عنصر روی

عوامل مؤثر در کمبود روی:

  • خاکهای آهکی و با اسیدیته بالا
  • مصرف بی رویه کودهای فسفات و بالا بودن غلظت عنصر فسفر در خاک
  • غلظت بالا و زیاد مواد آلی و یا عنصر منیزیم و پتاسیم در خاک
  • آب و هوای سرد و مرطوب

علائم و نشانه هاي كمبود منگنز (Mn):

  • كلروز كوچك بين رگبرگي 
  • علائم شبيه به كمبود آهن در گياه و تفاوت در  وجود لكه هاي خاكستري در برگ و لكه هاي تيره و مناطق نكروتيك در امتداد رگبرگ ها و همچنین در کمبود منگنز بر خلاف آهن  رگبرگ ها در فقر شدید به رنگ سبز باقی نمی مانند.
  • ظهور لكه هاي مايل به زرد بين رگبرگ هاي برگ هاي جوان و سبز باقي ماندن قسمتي از حاشيه رگبرگ ها
  • بيماري هاي لكه خاكستري در يولاف و لكه باتلاقي در نخود فرنگي ناشي از كمبود منگنز در گياه است. 

کمبود عنصر منگنز

عوامل مؤثر در کمبود منگنز:

  • خاک های شنی  و نرم
  • خاک های فقیر از مواد آلی 
  • اسیدیته(PH ) بالای خاک
  • دوره طولانی سرما و رطوبت
  • خاکهای حاوی غلظت بالا از عناصر مس، آهن و روی

علائم و نشان هاي كمبود مس (Cu):

  • كلروز خفيف سرتاسري برگ ها و كوچك ماندن آن ها همراه با لكه هاي نكروتيك
  • پيچيدگي برگ ها و خم شدن دمبرگ به سمت پائين(به اصطلاح لب شتری شدن برگ ها)
  • جلوگيري از توليد شكوفه و تشكيل ميوه
  • در غلات سفيد شدن نوك برگ ها ، باريك ماندن و پيچيدگي برگ ها ، عدم تشكيل سنبله و خوشه و پوك شدن دانه ها
  • بيماري سرشاخه ميري تابستاني در مركبات ، آلو و ميوه هاي هسته دار ناشي از كمبود مس است.

کمبود عنصر مس

عوامل موثر در کمبود مس :

  • خاك هاي شني-قليايي و خاك هاي رسي غني از مواد آلي
  • میزان بالای نیتروژن خاک
  • استفاده بی رویه از کودهای حیوانی
  • خاک های با مقادیر بالا از عناصر منگنز و آهن

علائم کمبود بـ҆ـر در گیاه (B):

  • بعلت عدم پویایی بـ҆ـر در گیاه، علائم کمبود ابتدا در برگ های جوان و سرشاخه ها مشاهده می شود.
  • توقف رشد جوانه انتهایی، سیاه شدن جوانه های رویشی و بافتهای مریستمی
  • تشکیل بافتهای قهوه ای یا چوب پنبه ای و پوسیدگی داخل غده ها
  • بدشکلی و شکنندگی دمبرگ ها و رگبرگ میانی و شکاف دمبرگ در چغندرقند بدلیل کمبود بر میباشد.

کمبود عنصر بر

عوامل مؤثر در کمبود بر:

  • خاک های شنی و آهکی 
  • خشکسالی
  • سطوح بالای نیتروژن و کلسیم خاک
  • سرمای طولانی مدت و رطوبت بالا

علائم کمبود مولیبدن در گیاه (Mo):

  • کاهش رشد گیاه
  • نشانه های مشابه کمبود ازت
  • کاهش سطح برگ
  • ایجاد لکه های زردی در سطح برگ
  • سیاه تر شدن رگبرگ ها
  • ابتدا برگهای میانی و جوان گیاه زرد شده
  • به مرور علائم در برگهای پیر نیز پدیدا

کمبود عنصر مولیبدن

عوامل مؤثر در کمبود مولیبدن:

  • کمبود شدید فسفر و گوگرد 
  • خاک های اسیدی

اثرات متقابل عناصر بر یکدیگر

  • عناصری که به جذب همدیگر کمک میکنند اثر هم افزایی یا تحریک کنندگی دارند یعنی در حضور یک یا چند عنصر در خاک مقدار جذب عنصر یا عناصر دیگر افزایش پیدا می کند.
  • عناصری که باعث کاهش جذب همدیگر میشوند اثر کاهنده یا بازدارنده دارند. اثرات بازدارندگی اثراتی منفی هستند یعنی زیاد بودن یک عنصر در خاک ممکن است جذب عنصر دیگر را مشکل دار کند.
  • نمونه عناصری که دارای اثر هم افزایی هستند :
  • فسفر ، منیزیم و نیتروژن بر یکدیگر
  • منگنز ، پتاسیم و آهن بر یکدیگر
  • نمونه عناصری که دارای اثر بازدارندگی هستند :
  • عناصر فسفر و آهن بر یکدیگر
  • فسفر و روی بر یکدیگر
  • نیتروژن و بر به یکدیگر
  • مقادیر بالای کلسیم اثر بازدارندگی بر فسفر ، روی، منیزیم ، آهن ، منگنز و پتاسیم دارد.
  • مقادیر بالای ازت اثر بازدارندگی بر پتاسیم، مس دارد.

تعادل عناصر غذایی

  • با توجه به اثرات هم افزایی و بازدارندگی عناصر، رعایت تعادل و بالانس عناصر غذایی بسته به نوع گیاه و شرایط خاکی میبایست در نظر گرفته شود. ازینرو باید از مصرف بیش از حد یک عنصر خودداری شود چرا که به هر میزان که یک عنصر بیشتر مورد استفاده قرار گیرد به تعادل بقیه عناصر نیز آسیب میزند.

  • استفاده از کودهای تک عنصره به تنهایی زمانی ارزشمند است که با نظارت کارشناس و با داشتن اطلاعات آنالیزی دقیق انجام گردد اما در حالت کلی توصیه می گردد کودهای تک عنصره توام با کودهای ترکیبی که شامل نسبت های متعادل بین عناصر ماکرو و میکرو هستند مورد استفاده قرار بگیرند.

مزایای فرمولاسیون متعادل و بالانس شده محصولات تولیدی شرکت فن آور سپهر پارمیس

  • فرمولاسیون اثر بخش با رعایت عناصر هم افزا برای جذب بالاتر کودهای تک عنصره
  • رعایت نسبت متعادل و کامل عناصر در کودهای ترکیبی تولیدی (کود پودری و مایع سوپر میکرو کامل)
  • تنوع در تولید کودهای ترکیبی متعدد که امکان استفاده به عنوان مکمل را همراه مصرف کودهای تک عنصره ، کودهای شیمیایی و آلی فراهم می نماید تا باعث افزایش اثر بخشی و کارایی کودهای رایج گردد.